ลมหายใจทึ่ถูกกำหนดโดยบทเพลง

Posted: สิงหาคม 21, 2010 in เพิ่มพูนทักษะ

ช่วงนี้งานยุ่ง ทั้งเรื่องงาน เรื่องบ้านบางวันไม่มีเวลาเล่น Harmonica เลย บางวันก็ได้แค่ 1-2 ชม. เจอเพลงยากๆ เข้าไป เป่าไม่เป็นเพลงเลย ต้องขอโทษที่วันนี้ยังไม่มีเพลงมาให้ฝึก

แต่ทิ้งช่วงมานาน เดี๋ยวจะนึกว่า Blog นี้ร้างซะแล้ว วันนี้เลยมาเขียนอะไรขัดตาทัพไปก่อน

เรื่องที่จะเขียนก็มาจากความที่ทิ้ง Harmonica ไปนาน อะไรบางอย่างที่เคยเจอระหว่างเล่นอาจลืมไปได้จับก็นึกขึ้นได้ เลยมาเล่าสู่กันฟัง

อย่างเรื่องการหายใจเนื่องจาก Harmonica แตกต่างจากเครื่องดนตรีชนิดอื่น (เครื่องอื่นเป่าอย่างเดียว) ตรงมีทั้งเป่า และดูด นั้นทำให้ผู้ที่ฝึกการหายใจแบบระบายลม (อันนี้เป็นความภูมิใจของดนตรีไทยเลยน่ะครับ มีเรื่องเล่าว่าสมัยรัชกาลที่ 5 มีนักดนตรีไทยเล่นเครื่องเป่าให้ชาวต่างชาติฟังสามารถเป่าต่อเนี่องได้อย่างยาวนานเหมือนไม่ได้หายใจ จนชาวต่างชาติตลึง ตึ่ง ตึ๊ง ว่าทำได้อย่างไร มีการค้นคว้าทำให้พบเทคนิคการเป่าแบบ Circular breathing ผมจึงไปหาอ่านเพิ่มเติมจาก

Articles for Student Brass Players : Circular Breathing

When and How to Use It – Kevin Thompson

http://www.musicforbrass.com/articles/circular-breathing.html

ซึ่งผมอ่านแล้วคิดว่าตะวันตกรู้จักเทคนิคนี้อย่างไรก็ไม่เกิน 100 ปีมานี่เอง แต่ว่าเราสามารถเป่าได้ตั้งแต่สมัยครูมีแขก ซึ่งเป็นครูดนตรียุครัตนโกสินทร์ตอนกลางเกือบต้นราชวงศ์ ก็เป็นร้อยปีมาแล้ว ซึ่งความเป็นจริงอาจเป่ากันมาตั้งแต่อยุธยาแล้วก็ได้ เพียงแต่ไม่มีบันทึกกันไว้) ซึ่งคือ การเป่าเครื่องเป่าแบบต่อเนื่องโดยไม่ต้องหยุดหายใจ แต่ใช้ลมเข้าทางจมูก แล้วกักไว้ในกระพุ้งแก้มเวียนออกทางปากไปเรื่อยๆ เล่นกันร่วมครึ่งชั่วโมงโดยเสียงไม่ขาดเลย นั้นใช้กับเครื่องเป่าแทบทุกชนิดยกเว้น Harmonica เพราะการเป่าแบบระบายลมคนที่ฝึกได้จะเป่า และตุนลมอย่างมีจังหวะของตัวเอง พอจะมาใช้กับ Harmonica จังหวะการหายใจจะถูกกำหนดโดยบทเพลง ถ้าถึงจังหวะที่ผู้เล่นฝึกมาจะหายใจเข้า (ซึ่งเป็นจุดที่ผู้เป่าต้องบ้วนลมเข้าเครื่องดนตรี) แต่โน๊ตเพลงกลับเป็นดูดจบเลยครับไม่สามารถกักลมในกระพุ้งแก้มได้… Circular breathing ก็จะขาดช่วงทันทีนี่ไงครับเราจึงไม่ค่อยเห็นนักดนตรีเครื่องเป่าอื่นๆ เล่น Harmonica ด้วย คุณอาจจะเคยเห็นนักเป่าทรัมเปต มาเป่าทรอมโบน หรือนักเป่า Sax มานั่งเป่าขลุ่ย (เป่าในระดับ Professional ของทั้ง 2 ชิ้น) แต่ Professional ของเครื่องอื่นจะไม่เป็น Professional ของHarmonica ครับ

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้เล่น Harmonica จะฝึกเป่าแบบ Circular breathing ไม่ได้น่ะครับ ทำได้เป็นช่วงๆ แล้วแต่บทเพลงแต่ล่ะบท เพราะฉะนั้นนักดนตรี Jazz หรือ Classic ที่บรรเลงด้วย Harmonica มีแต่หาได้ยากมากครับ ลองดู Philip Achille จาก Clip ใน Youtubeใช้ Chromatic บรรเลงสุดยอดมาก

ถึงจะเก่งอย่างไร จะให้เอาโน๊ตมาวางแล้วเล่นเลยโดยไม่ฝึกมาก่อนเหมือนเครื่องอื่น (เก่งเป็นมหาเทพอย่างไรก็ต้องขอลองก่อน 1 เที่ยว) …ไม่มีทางครับสำหรับ Harmonica (เจอดูดเข้าตลอดสัก 3-4 ห้อง ก็ขาดใจแล้ว)

ที่เขียนมาตั้งแต่ต้น วัตถุประสงค์คือ ท่านใดจะเอาดีทาง Chromatic เริ่มเลยครับ (ไม่ใช่ Diatonic เพราะการเล่นตามโน๊ตถ้าซับซ้อนระด้บเพลง Jazz หรือเพลง Classic แล้ว Diatonic จะเล่นไม่ได้ บางเพลงมันเร็วเกินความสามารถของเครื่อง+คน) แล้วท่านอาจจะเป็นมือ 1 ในเมืองไทยคนแรกเลยก็ได้ เพราะในเมืองไทยเท่าที่เห็นมักจะเอาดีทาง Blue คือใช้ Diatonic เล่นกันเป็นส่วนใหญ่ผมจะรอฟัง Jazz ที่บรรเลงจาก Harmonica โดยคนไทยครับ

ความเห็น
  1. Prakarn พูดว่า:

    ได้รับ harp master ของ suzuki มาแล้วครับ 5 คีย์ 5 ตัว วางเรียงแล้วเกะกะเอาเรื่อง เมื่อเช้าไปร้านหนังสือเลือกซื้อหนังสือรวมเพลงเพื่อชีวิตมาเล่มหนึ่ง เอามาหัดเล่น

    การเล่นยังไม่ชินปาก แต่ก็ทุรนทุรายเป็นเพลงได้เหมือนกัน สงสารแต่ข้างบ้านที่ต้องทนรำคาญ แต่ก็เอาน่ะ อีตอนที่ลูกๆของคุณท่านเอาขลุ่ยมาหัดตั้งแต่เช้าจนค่ำอยู่เป็นเดือนๆกระผมก็ยังทนได้นี่นา

    เล่นเพลงหลายๆเพลง ไม่รู้ว่าเป็นเพราะผมเข้าใจ harmonica ไม่เพียงพอหรือเปล่า จึงทำให้รู้สึกว่าเพียง 5 คีย์น่ายังไม่ครบถ้วน ยังขาดอีก 2 คีย์ ถึงจะเล่นเพลงที่ชอบได้ทุกเพลงอย่างถูกระดับเสียง และเมื่อคิดว่าเวลาจะเอาไปเล่นในวงเหล้าที่ไหนต้องพกไป 5-7 อันแล้ว โอ้โฮ ทำไมมันเยอะนักนะ ตอนนี้เริ่มสงสัยว่าตนเองจะตัดสินใจผิดหรือไม่ เพราะจริงๆแล้วเราชอบเพลงคลาสสิค (เพลงบรรเลง)มากกว่า เพลงบลู(เพื่อชีวิต)ก็งั้นๆ มีทั้งชอบและไม่ชอบ ที่เลือก Diatonic เพราะตัวเล็กๆ น่ารักน่าพก แต่ถ้าต้องพกที่ละ 5 ตัว 7 ตัวแบบนี้ชีวิตลำบากแน่.. แต่ก็เอาน่ะ ลองฝึกต่ออีกสักพัก เผื่อจับทางได้แล้วอาจจะชอบมากขึ้น นี่ก็ตั้งใจว่าถ้าคุ้นกับ harp แล้ว เดี๋ยวจะไปหาCDเพลงบรรเลงประเภท light music มาลองเล่นคลอดู ถ้าพอไปได้ เผลอๆจะได้ออกคลิป classic-Diatonic harp มาประกบกับท่าน Harmonicafe ซะเลย 55

    มีที่ต้องขอเรียนชี้แจงทำความเข้าใจ.. เนื่องจากพิจารณาดูแล้ว ท่านharmonicafe กับผมน่าจะมีวัยที่ใกล้กัน ผมจึงขอใช้สำนวนเหมือนพูดคุยกับเพื่อนซึ่งไม่สุภาพเรียบร้อยนัก หวังว่าท่านharmonicafe คงไม่ถือสา ส่วนที่ทำงานอยู่ที่อุดรครับ ฝีมือ-พึ่งเริ่มต้น เป้าหมาย-เล่นร่วมกับกีต้าร์ในวงเมรัย ไม่คิดเอาดีทางด้านดนตรี แค่ขอพอเล่นได้ครับ

    แล้วจะเข้ามาคุยเรื่อยๆนะครับ

  2. harmonicafe พูดว่า:

    ตามระบบ Richter ในเรื่องเก่าที่เคยลง “เล่นโน้ตกันได้อย่างไร”
    ช่องดูดที่ 3 นี่ละครับที่ต้องฝึกอย่างหนักเพราะต้อง Bend เสียงให้ได้ถึง 4 ระดับ เสียงที่ได้จึงจะครบมันสร้างความอึดอัดให้กับผมเช่นกันในการเปิดเล่นเพลงจากหนังสือตามใจชอบ เพราะมันไม่ได้ดังใจ (ผมถึงหยิบ Chromatic สำหรับความบันเทิงโดยเฉพาะ)
    แต่ถ้าทำได้ ก็ลองไล่ดูสิครับ…เสียงครบ Chromatic ดีๆ นี่เอง แต่ในการเล่นเพลงจริงๆ ไม่มีใครมา Bend เสียงกันทุกๆ โน๊ต เราถึงต้องมี Harmonica Key อื่นเพื่อความเหมาะสมกับเพลงนั้นๆ แต่ถ้ามานับกันตามทฤษฎีมันก็ไม่ครบทุก Scale หรอกครับ เราอนุมานกันว่ามันพอที่จะเล่นเพลงส่วนใหญ่ที่พบเจอกันมากกว่า ที่ผมพกติดกระเป๋าสะพายมี Chromatic กับ Diatonic Key C, A และ Bb แต่ไม่ได้ไปแจมกับใคร ส่วนมากผมจะเจอโน๊ต หรือบทฝึกที่อยู่ใน Key เหล่านี้ก็เลยพกเท่านี้
    ส่วนถ้าเจอเพลง Key นี้ต้องใช้ Harmonica Key อะไร…เป่าที่ Position ไหน…ต้องอธิบายด้วยหลักดนตรีสากลที่ผมไม่แม่นพอ เคย print chart เก็บไว้ก็หาไม่เจอซะแล้ว ลองหาจาก Google ก็น่าจะพบครับ แต่อย่างไรก็ต้อง Bend เสียงให้ได้ครบ และคล่องก่อนอยู่ดีผมเลยไม่สนใจจำเท่าไหร่
    จะเอาไปเล่นกับเพื่อนในวง (เหล้า) ไม่ต้องพกหลายอันหรอกครับ ผมแนะนำให้พกคาโป้ไว้ให้เพื่อนดีกว่า เราพก Harmonica สักอันสองอันก็พอ (ไม่รู้เพลงเพื่อชีวิตนี่ส่วนมากใช้ Key อะไร) Key ไม่ตรงก็ให้เพื่อนคาดคาโป้ซะ…ผมใช้วิธีนี่แหละครับสมัยวัยรุ่นๆ
    ไม่ต้องเรียกท่าน เนี่ยจะดีที่สุดครับ มีคนเรียกผมว่าท่านก็แต่สมัยบวชแค่นั้นแหละครับ ถนัดอะไรก็เรียกอย่างนั้นแหละ ขอเป็นสรรพนามที่ใช้แทนคนก็พอ 5 5 5

  3. มานะ พูดว่า:

    – ผมว่า Harmonica เป็นเครื่องดนตรี ที่เล่นง่ายที่สุด ที่ว่าง่ายเพราะเพียงแต่หัดเล่นเพลงนั้นจาก Harmonica key ไหนก็ได้ หากนักร้องร้อง key ไหน ก็นำ Harmonica นั้นมาใช้เลย เล่นเหมือเดิม เป่าช่องไหน ดูดช่องไหน Bend ช่องไหน เพียงแต่ ระดับเสียงจะเปลี่ยนไปตาม key ของ Harmonica เท่านั้น ไม่ต้องไปปรับ Scale note แต่อยjางไรผมว่าคนออกแบบ ออกแบบได้ฉลาดมากๆ
    – ในการฝึก หลังจากฝึกพื้นฐาน การคาบ Harmonica ให้ถูกต้อง หัดเป่า Single note ให้ได้ ก็เริ่มฝึกเป่าเพลงที่เราชอบ ลองหาเพลงที่ง่ายๆ ก่อน ลองไล่เสียงดู เพลงไหนง่าย ไล่เสียงไม่ถึง ชั่วโมง ก็พอได้แล้ว จากนั้นก็ฝึกต่อให้คล่องอีก 2-3 วัน กันเป๋าเป็นเพลงได้ จากนั้นกันฝึกบ่อยๆ เพื่อใส่เทคนิก ที่เราอยากได้เข้าไป(เมื่อเป่าไปจะรู้สึกว่าบางอย่างมันขาดหายไป ก็ค่อยๆฝึกเติมเข้าไป เช่นการ เอื้อน ช่วง Intro) Note บางตัว รู้สึกว่าไม่ใช่ ก็ฝึก Bend ให้ได้ใกล้เคียงที่สุด ท่านก็จะสนุนกสนานกับ Harmonica ตัวโปรดของท่านที่ท่านลงทุนหามา
    – ผมยังเน้นว่า เทคนิกพื้นฐานมีความสำคัญมาก แต่เพื่อไม่ให้เกิดความเบื่อหน่าย เราต้องฝึกเทคนิกไปพร้อมๆ กับการเล่นเพื่อการบันเทิง เหมือน On the job training เราต้องค้นหาเทคนิก ใหม่ๆ เพื่อมาปรับปรุงอยู่เรื่อยๆ และสุดท้าย การอ่าน note 5 เส้นผมก็ว่าสำคัญมาก ผมก็กำลังฝึกอยู่เช่นกัน จะได้ไม่เป็นนักดนตรีบ้านนอกอีกต่อไป

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s